Η Αττική για ν' ανασάνει χρειάζεται ριζική αποκέντρωση
Η κυκλοφοριακή ασφυξία είναι ο μεγάλος δυνάστης της Αττικής, που αποδιοργανώνει τον δημόσιο χώρο της πόλης και αφαιρεί ζωτικές λειτουργίες από τους κατοίκους της, όπως η πεζή κίνηση και η ανθρώπινη επικοινωνία.
Πάνω απ' όλα όμως, η κυκλοφοριακή πολιτική, που στηρίζεται στη διαρκή ενίσχυση του ΙΧ αυτοκινήτου -ήδη ο αριθμός τους ανέρχεται σε 2 εκ.- με οικονομικά μέτρα, νέους αυτοκινητόδρομους και αφαίρεση από τα δημόσια μέσα μεταφοράς ακόμα και των λεωφορειολωρίδων, φορτίζει με τόνους διοξειδίου του άνθρακα την ατμόσφαιρα και εντείνει την κλιματική αλλαγή και την οικολογική κατάρρευση του λεκανοπεδίου.
Η Αττική για ν' ανασάνει χρειάζεται ριζική αποκέντρωση, δραστική μείωση του πληθυσμού της, περιορισμό και ανακατανομή των δραστηριοτήτων που κατακλύζουν ανεξέλεγκτα τον χώρο της. Σ' αυτή τη βάση μπορεί να αναδιοργανωθούν οι αστικές και προαστιακές χωρικές ενότητες, με κύριο στόχο μια νέα αυστηρή οριοθέτηση πόλης-υπαίθρου, που θα επιτρέπει την αναγκαία απόλυτη προστασία του περιαστικού πρασίνου (δάση, αγροτική γη, βιότοποι κ.λπ.) και θα περιορίζει τη διασπορά των χρήσεων και τις διαρκείς μετακινήσεις στο σύνολο του αττικού χώρου.
Σε κάθε περίπτωση χρειάζεται να ληφθούν άμεσα μέτρα, απολύτως εφικτά και αναγκαία, για την εφαρμογή των στόχων του Κιότο. Η βάση αυτών των μέτρων, τα οποία ενισχύονται και από την Ευρωπαϊκή Ενωση, είναι τα πράσινα δίκτυα, δηλαδή η συγκέντρωση των ελεύθερων, αρχαιολογικών και πράσινων χώρων στο αστικό περιβάλλον σε συνεχή δίκτυα, που σηματοδοτούνται από δημόσια κτίρια και μνημεία. Τα δίκτυα αυτά παραλαμβάνουν τις μετακινήσεις πεζών, ποδηλάτων και ήπιων μέσων σταθερής τροχιάς (τραμ). Απορροφούν τη ρύπανση και τον θόρυβο και βελτιώνουν το μικροκλίμα τοπικά όσο και το κλίμα της Αττικής γενικά. Η απάντηση στη σημερινή ελλιπή οργάνωση της πόλης είναι, πρωτίστως, οι αναπλάσεις μεγάλης κλίμακας αλλά και οι σημειακές διαμορφώσεις, που θα συνοδευτούν από την απόλυτη πρωτοκαθεδρία των δημόσιων μέσων μεταφοράς (λεωφορεία, τρόλεϊ, μετρό, τραμ) μέσα από μέτρα αποθάρρυνσης και απαγόρευσης της χρήσης του ΙΧ αυτοκινήτου.
Το κυκλοφοριακό μπορεί να αντιμετωπιστεί σε μεγάλο βαθμό, στο άμεσο μέλλον, στη βάση της παραπάνω προσέγγισης, προσφέροντας ταυτόχρονα δυνατότητες ανασύστασης του αστικού και περιαστικού περιβάλλοντος - πριν απ' όλα του δημόσιου χώρου της πόλης.
ΕΛΕΝΗ ΠΟΡΤΑΛΙΟΥ, Καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής Σχολής ΕΜΠ, δημοτική σύμβουλος Δήμου Αθηναίων με την «Ανοιχτή Πόλη»
