Η οικονομική πολιτική του Δήμου πίσω από τα νούμερα

Καθώς η δημοτική αρχή έχει ψηφίσει ήδη δυο προϋπολογισμούς, είναι πλέον σαφείς οι κατευθύνσεις και οι επιλογές της. Συνοπτικά θα χαρακτηρίζαμε κοινωνικά άδικα τόσο το σύστημα επιβολής τελών, όσο και την κατανομή τους σε έργα και άλλες δαπάνες, ενώ και οι διαδικασίες εκπόνησης και παρακολούθησης των εσόδων και δαπανών του Δήμου πάσχουν από έλλειψη δημοκρατίας και αποτελεσματικότητας.

Δημοτικά Τέλη: «Παγωμένα» και κοινωνικά άδικα

Τα δημοτικά τέλη επιβαρύνουν οικονομικά τους πολίτες και οφείλουν να έχουν ανταποδοτικό χαρακτήρα, προσφέροντας κοινωνικό έργο και ποιότητα ζωής στη πόλη. Αυτό είναι το μεγάλο ζητούμενο για την αυτοδιοίκηση.

Η Αθήνα παραμένει μια βρώμικη πόλη, παρά τα 158 εκατ. ευρώ που δαπανούν οι υπηρεσίες καθαριότητας από τα τέλη. Η εισφορά 16.6 εκατ. ευρώ του Δήμου Αθηναίων υπέρ του ΕΣΔΚΝΑ συμβάλλει στη διόγκωση του κόστους αποκομιδής, καθώς η ανυπαρξία αξιόπιστου συστήματος ανακύκλωσης έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση του όγκου απορριμμάτων. Σχέδια που επανειλημμένα ανακοινώθηκαν για την καθαριότητα και την ανακύκλωση, έμειναν στα λόγια. Σημαντικό μέρος των δανείων που έχει συνάψει ο Δήμος, διοχετεύτηκαν στην καθαριότητα, μεγέθυναν το κόστος και την επιβάρυνση του δημότη, χωρίς να αναβαθμίσουν τις προσφερόμενες υπηρεσίες.

Τα δημοτικά τέλη πρέπει να αξιοποιούνται σωστά, να βελτιώνουν την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και τελικά να επιστρέφονται στους πολίτες μέσα από μια σοβαρή περιβαλλοντική πολιτική. Έτσι, μπορεί να γίνει μια αναδιανομή πόρων του Δήμου με κοινωνικές πολιτικές στη πόλη.

Όμως η σημερινή πολιτική τελών είναι κοινωνικά άδικη. Και αυτό γιατί οι ασθενέστεροι οικονομικά, οι μισθοσυντήρητοι, οι νέοι, οι συνταξιούχοι, σηκώνουν σε εθνικό επίπεδο αλλά και στα δημοτικά τέλη το βάρος σε άμεσους και έμμεσους φόρους.

Αντίθετα δεν πληρώνουν καθόλου, ή πληρώνουν ελάχιστα αναλογικά με τα κέρδη τους, οι μεγάλες επιχειρήσεις (τράπεζες, κατασκευαστικές εταιρείες, εμπορικά κέντρα, super market), οι κάτοικοι περιοχών με υψηλά εισοδήματα και οι υπηρεσίες του Δημοσίου.

Επιπλέον, από το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ) απαλλάσσονται τα ακίνητα του Ελληνικού Δημοσίου, των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των ναών, των φιλανθρωπικών ιδρυμάτων δημόσιου χαρακτήρα, καθώς και οι πρεσβείες και τα προξενεία.

Το 50% τουλάχιστον των εσόδων ΤΑΠ πρέπει να διατίθενται, σύμφωνα με τον νόμο, για την εκτέλεση έργων, καταβολή αποζημιώσεων ρυμοτομούμενων ή απαλλοτριωμένων ακινήτων και αγορά ακινήτων και το υπόλοιπο για την κάλυψη άλλων αναγκών. Ωστόσο, η δημοτική αρχή αντί να τα χρησιμοποιήσει προς όφελος των κατοίκων που πληρώνουν, τα χαρίζει στα ιδιωτικά συμφέροντα.

Εμείς δεν πιστεύουμε ότι η κατάργηση των τελών ή το πάγωμα τους, αποτελεί μια φιλολαϊκή πολιτική.

Θεωρούμε ότι είναι κοινωνικά δίκαιη η δημιουργία ενός ορθολογικού συστήματος που να λαμβάνει υπόψη τις κοινωνικές ανισότητες της πόλης, την διαστρωμάτωσή της, το εύρος και το μέγεθος των υπηρεσιών που κάνει χρήση ο κάθε πολίτης ώστε να επιμερίζονται ανάλογα οι εισφορές των τελών. Χρειάζεται μια πολιτική των τελών που να ξεκινάει από μηδενική βάση για τα χαμηλά εισοδήματα και να αυξάνεται κλιμακωτά ώστε να επιβαρύνει κύρια αυτούς που αποκομίζουν τεράστια κέρδη από την πόλη.

Προϋπολογισμός  2009: μια από τα ίδια

Στην εισηγητική έκθεση για τον προϋπολογισμό του 2008, οριζόταν σαν πρώτη προτεραιότητά της Δημοτικής Αρχής η εφαρμογή μιας πολιτικής που θα περνούσε από την διαχείριση της υφιστάμενης κατάστασης, σε ριζικές αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των Υπηρεσιών του Δήμου. Ακόμα, ότι το 2008 θα ήταν έτος έναρξης υλοποίησης ενός ολοκληρωμένου τεχνικού προγράμματος, µε σημαντικές παρεμβάσεις, µε στόχο την εφαρμογή της αναπτυξιακής στρατηγικής που είχε εκπονηθεί για την πόλη και την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, όλων των Δημοτών της Πόλης της Αθήνας».

Με αυτά τα δεδομένα, περιμέναμε έναν ουσιαστικό απολογισμό που να εξηγεί την τόσο μεγάλη απόκλιση από τα έσοδα του προϋπολογισμού και το τεχνικό πρόγραμμα. Όμως για μια ακόμα φορά ότι ο επιβεβλημένος ουσιαστικός απολογισμός δεν γίνεται όχι μόνο προς τους πολίτες, αλλά και στο ίδιο το Δημοτικό Συμβούλιο

Ο νέος προϋπολογισμός για μια ακόμα φορά είναι άδικος και άνισος και ως προς την είσπραξη των πόρων και ως προς την αναδιανεμητική λογική του.

Είναι συγκεντρωτικός ως προς την κατανομή του, είναι προϋπολογισμός χωρίς κοινωνική στρατηγική και με απουσία περιβαλλοντικής πολιτικής. Παραμένει δογματικός στην κατάρτιση του, μεγεθυντικός ως προς τα δεδομένα του. Το αποτέλεσμα του θα είναι για μια ακόμα φορά προϋπολογισμός διαχειριστικός, ελλειμματικός και όχι αναπτυξιακός.

Στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού 2009 καταγράφεται η αρνητική απόκλιση σε έσοδα κατά 40% (518 εκατ Ευρώ), επιβεβαιώνοντας την άποψη της Ανοιχτής Πόλης ότι τα έσοδα του 2008 δεν θα ξεπερνούσαν τα 500 με 550 εκατ. Ευρώ. Την ίδια εκτίμηση έχουμε και για το 2009. Ο προϋπολογισμός δεν θα ξεπεράσει τα 580 εκ. ευρώ από τα 887 εκατ. ευρώ που εγγράφονται.

Το τεχνικό πρόγραμμα το 2008 καλύφτηκε κατά 55%. Από τα 76,7 εκατ. Ευρώ του προϋπολογισμού δαπανηθήκαν 33,6 εκατ. για να κλείσουν τα έργα του 2007 και δεν απορροφήθηκε ούτε ένα ευρώ από τα 41,9 εκατ. Ευρώ του 2008 σε νέα έργα. Για το τεχνικό πρόγραμμα το 2009 υπολογίζεται απορροφητικότητα 88,9 9 εκατ., που δεν είναι παρά οι ευσεβείς πόθοι της Δημοτικής αρχής για ένα πρόγραμμα έργων που τα οικονομικά δεδομένα στήριξης του δεν υπάρχουν.

Στην ουσία, είναι ένα πρόγραμμα συντήρησης του Δήμου με κάποιες μικροπαρεμβάσεις. Κυρίως επικεντρώνεται στην Διπλή ανάπλαση και στο πρόγραμμα Global Grand ‘‘Οξυγόνο’’ στη περιοχή του Προμπονά στο 5ο Διαμέρισμα που αναμένεται να χρηματοδοτηθεί από το ΕΣΠΑ.

Η δική μας θέση:

Η διαμόρφωση του Τεχνικού Προγράμματος και του Προϋπολογισμού του Δήμου Αθηναίων δεν μπορεί να είναι μια αποστειρωμένη – τεχνοκρατική επεξεργασία, ερήμην των κατοίκων αυτής της πόλης. Πρέπει να είναι μια ουσιαστική διαδικασία με δημόσιο διάλογο και συμμετοχή των πολιτών στις γειτονιές και στα δημοτικά διαμερίσματα

Η διεθνής ύφεση, και η αντιλαϊκή οικονομική πολιτική της κυβέρνησης δεν μπορεί να αποτελούν άλλοθι για ένα ακόμη άδικο κοινωνικά προϋπολογισμό.

Η πρόταση μας, στον αντίποδα ενός εικονικού επαυξητικού προϋπολογισμού, είναι ένας Προϋπολογισμός μηδενικής βάσης, όπου κάθε στοιχείο θα εξετάζεται και θα ελέγχεται η σκοπιμότητα του. Έτσι, εξασφαλίζονται περισσότερο ακριβείς προβλέψεις, δέσμευση εκπλήρωσης στόχων και η αδυναμία επίκλησης εκ των υστέρων δικαιολογιών.

Η κατάρτιση του πρέπει να γίνεται με αποκέντρωση, συμμετοχική διαδικασία και να βασίζεται σε προγράμματα, αλλάζοντας σημαντικά τον τρόπο κατάρτισης, εκτέλεσης και παρακολούθησης του προϋπολογισμού. Με αυτό τον τρόπο καθίσταται ευχερέστερη όχι μόνο η καταγραφή και ο έλεγχος της αποδοτικότητας των δημοτικών δαπανών αλλά παράλληλα, πιο εφικτή η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των διαφόρων δράσεων και ο έλεγχος του κόστους κάθε προγράμματος.

Επίσης, παρέχει τη δυνατότητα πολυετούς προγραμματισμού και ενισχυμένης διαφάνειας στη διαχείριση των οικονομικών του Δήμου.

Για μας, ο προϋπολογισμός του 2009, έπρεπε να είχε σαν βασικούς στόχους :

• την προστασία του Δημόσιου χώρου

• τον περιορισμό των κοινωνικών ανισοτήτων στην πόλη, στη κατοικία, στους ελεύθερους χώρους, στο, πράσινο, στην ανταποδοτικότητα του Δήμου.

• τη συγκράτηση των δαπανών και την ορθολογικότερη διαχείριση των πόρων.

• την μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας με όσο το δυνατό μικρότερη δέσμευση οικονομικών πόρων.

• την ενίσχυση των κοινωνικών επενδύσεων.

• την αποφυγή δημιουργίας ελλειμμάτων.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να μην γίνεται σπατάλη των περιορισμένων πόρων του Δήμου. Επιβάλλεται να υπάρξει μια συνολική αναδιάρθρωση και ένας εξορθολογισμός των υπηρεσιών. Χρειάζεται αυστηρός έλεγχος των δαπανών και όχι μόνο της τυπικής νομιμότητας τους. Χρειάζονται συστήματα αξιολόγησης της σκοπιμότητας και ελέγχου της κοινωνικής και αναπτυξιακής αποτελεσματικότητας των δαπανών καθώς και αξιόπιστος εσωτερικός έλεγχος των οικονομικών δεδομένων.