Το αεριοφυλάκιο στο Γκάζι: Ένα μνημείο στο βωμό του κέρδους
Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει η πρόθεση του δήμου να οικοδομήσει και να εμπορευματοποιήσει το εναπομείναν «κενό» αεριοφυλάκιο στο χώρο του Γκαζιού.
Το πρώτο βήμα έγινε το καλοκαίρι του 2008, όταν ο κ. Κακλαμάνης επέβαλε την τροποποίηση του σχεδίου πόλης στην Τεχνόπολη, σε μια κατεύθυνση που στην ουσία ανατρέπει άρδην τον πολεοδομικό χαρακτήρα της περιοχής. Η δημοτική αρχή επιχειρεί, επικαλούμενη τις νέες «δυνατότητες» της περιοχής, με την έλευση του Μετρό και τη μελλοντική λειτουργία υπόγειου γκαράζ στη συμβολή της Πειραιώς με την Ιερά Οδό, να προωθήσει τη μετατροπή της φυσιογνωμίας του Γκαζιού, από «αστικό πράσινο» όπως προβλέπονταν, σε μια περιοχή με λειτουργίες «κέντρου πόλης».
Η αξία του μνημείου
Το Γκάζι είναι ένα ιστορικό εργοστάσιο φυσικού αερίου του περασμένου αιώνα. Αποτελεί μνημείο-έμβλημα της βιομηχανικής ιστορίας της πόλης. Τα αεριοφυλάκια του -οι στρογγυλές αποθήκες αερίου- με το σιδερένιο σκελετό που σώζονται έχουν κριθεί διατηρητέα μνημεία που χρειάζονται ειδική κρατική προστασία.
Συγκεκριμένα το αεριοφυλάκιο Δ15 που έχει κατασκευαστεί περίπου το 1860 είναι το μεγαλύτερο που διασώζεται ακέραιο, με όλα τα εξαρτήματά του. Αποτελεί αξιόλογο δείγμα βιομηχανικής αρχιτεκτονικής και έχει πολύπλοκη μορφολογία στο σιδερένιο σκελετό του. Διασώζονται οι σωληνώσεις, η λιθόκτιστη λεκάνη συλλογής του αερίου, ο μεταλλικός κύλινδρος (τύμπανο) και οι μεταλλικοί οδηγοί του.
Το 1984 το εργοστάσιο έκλεισε οριστικά και οι χώροι του προστατεύονται με υπουργικές αποφάσεις. Ωστόσο, η αρχιτεκτονική και ιστορική αξία του συγκροτήματος θεωρήθηκαν «ψιλά γράμματα» και δεν αποτυπώνονται καν στη μελέτη του δήμου.
Τα «σχέδια αξιοποίησης» του Δήμου
Ο κ. Κακλαμάνης επιχειρεί κυριολεκτικά να καταστρέψει και το τελευταίο αεριοφυλάκιο που έχει απομείνει, μετατρέποντάς το σε ένα νέο κατασκευαστικό έκτρωμα για εμπορική χρήση, σε χώρο «συνάθροισης κοινού» και συναυλιών. Υπέβαλε μελέτη στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού που εμφανίζει στο χώρο του αεριοφυλακίου, ένα νέο τσιμεντένιο κτίριο.
Στη μελέτη προβλέπεται ισόγειος χώρος υποδοχής κοινού, κυλικείο, WC και αποθηκευτικοί χώροι, ανελκυστήρες και κλιμακοστάσια. Υπάρχει ενδιάμεσος χώρος όπου έχουν χωροθετηθεί τα παρασκήνια και από επάνω διαμορφώνεται αίθουσα συναυλιών, χωρίς μόνιμα καθίσματα, 900 θέσεων ορθίων.
Στο εσωτερικό της αίθουσας διαμορφώνονται δύο εξώστες σε επικλινές επίπεδο 300 ατόμων ορθίων έκαστος - συνολικά 1500 ατόμων. Η είσοδος και η έξοδος στην αίθουσα γίνεται εξωτερικά του κτηρίου, με τέσσερα “αιωρούμενα” κλιμακοστάσια - σιδερένιες σκάλες που αλλοιώνουν την εικόνα και του πλέγματος του αεριοφυλακίου. Η κατασκευή προφανώς καταστρέφει τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά στοιχεία του μνημείου (τη λιθόκτιστη βάση, τις σωληνώσεις, το μεταλλικό κύλινδρο τη κυρτή οροφή κλπ) αφήνοντας μόνο τον εξωτερικό κύλινδρο και τους μεταλλικούς οδηγούς του.
Παρά την εισήγηση της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων Αττικής και της Δ/σης Αναστήλωσης Νεότερων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού για τη μη έγκριση της μελέτης διότι η κατασκευή από οπλισμένο σκυρόδεμα είναι μη αναστρέψιμη και θα εξαφανίσει όλα τα διατηρητέα κατασκευαστικά και λειτουργικά στοιχεία του μνημείου, ο Υπουργός Πολιτισμού υπέγραψε στις 13.4.2009, απόφαση με την οποία εγκρίνει καταρχήν τη μετατροπή του αεριοφυλακίου Δ15 σε χώρο συνάθροισης κοινού και συναυλιών!
Ωστόσο, δεν ενέκρινε την υποβληθείσα προμελέτη που εκπονήθηκε από το Δήμο Αθηναίων. Η απόφαση ζητάει την υποβολή νέας μελέτης που να ακολουθεί τις εξής κατευθύνσεις: Να υπάρχει αποχωρισμός του κελύφους από το μπετόν και στο ανάμεσά τους κενό να τοποθετηθούν οι σκάλες, ώστε να αποφευχθεί η ανεξάρτητη κατασκευή των κλιμακοστασίων. Να μειωθεί το ύψος της κατασκευής μέχρι το σημείο χιασμού της μεταλλικής κατασκευής. Να συμπεριλαμβάνει πλήρη αρχιτεκτονική και στατιστική μελέτη του διατηρητέου μεταλλικού κελύφους, τόσο για τη δομική και επιφανειακή του συντήρηση όσο και για τις κατασκευαστικές του λεπτομέρειες.
Λέμε όχι, μαζί με τους κατοίκους και τους ειδικούς φορείς
Με βάση τα παραπάνω, η Ανοιχτή Πόλη θεωρεί ότι η δημοτική αρχή σκοπεύει να εξαφανίσει στην ουσία ένα βιομηχανικό χώρο της αρχιτεκτονικής, ιστορικής και τεχνικής κληρονομιάς της Αθήνας, και στη θέση του να «φυτέψει» ένα τσιμεντένιο μεγαθήριο.
Έχουμε δηλώσει ότι μας βρίσκει ριζικά αντίθετους μια τέτοια εξέλιξη. Το αεριοφυλάκιο πρέπει να παραμείνει ως έχει, ως ιστορικό μνημείο και πρέπει να συντηρηθεί. Θα στηρίξει κάθε προσπάθεια κατοίκων και φορέων να μην καταστραφεί ένα ακόμα μνημείο στο βωμό του κέρδους.
